Codex Manesse jest najważniejszym zachowanym manuskryptem średniowiecznej niemieckiej poezji lirycznej. Stworzony około 1300 roku w Zurychu z późniejszymi dodatkami, manuskrypt zawiera około 5400 zwrotek pieśni i jest wzbogacony o 137 olśniewająco kolorowych całostronicowych portretów poetów . Portrety przedstawiają heraldykę i przedstawiają arystokratyczne zajęcia. Obejmuje repertuar datowany od połowy XII wieku do czasu powstania manuskryptu. Stworzony dla intelektualnej miejskiej elity, Codex Manesse jest unikalnym artystycznym, literackim i społecznym artefaktem późnośredniowiecznego Świętego Cesarstwa Rzymskiego .
Rękopis Manesse’a jest antologią dzieł 140 poetów, uporządkowanych według statusu społecznego, począwszy od Henryka VI (1165-1197), cesarza rzymskiego, poprzez szlachtę aż do zawodowych poetów bez szlacheckiego statusu.
Galeria portretów arystokratycznych
Rękopis jest najbardziej znany ze wspaniałej serii całostronicowych miniatur przedstawiających poetów, z których każda jest umieszczona na początku korpusu poety. Każdy obraz jest wyidealizowaną reprezentacją autora wykonującego dworskie czynności odpowiednie do jego statusu społecznego lub treści jego tekstów .
Za większość miniatur odpowiadał jeden iluminator, współpracujący z asystentami. Żywe kolory i proste niebieskie, czerwone i złote geometryczne obramowania wyróżniają ich prace . Pozostałe dwadzieścia siedem portretów przypisuje się trzem innym iluminatorom.
Zbiór poezji lirycznej -tekst Codex Manesse jest napisany w dwóch kolumnach formalnym pismem gotyckim. Za większość tekstu odpowiadał jeden skryba. Pomagało mu sześciu innych skrybów, z których jeden był prawdopodobnie jego uczniem. Innych pięciu skrybów dostarczyło adnotacje — w tym historyk Melchior Goldast (1578-1635).
Na początku każdego korpusu znajduje się duży inicjał w kolorze czerwonym i niebieskim . Wiele z nich to inicjały-łamigłówki, litery w kolorze czerwonym i niebieskim w kształtach, które zazębiają się jak elementy układanki. Największy (12 wersów wysokości) wprowadza poezję Johannesa Hadlauba, poety z Zurychu, który mógł brać udział w kompilowaniu treści książki . Każda zwrotka rozpoczyna się mniejszym inicjałem w kolorze czerwonym.
Nazwa grupy
Codex Manesse dał nazwę trzem największym zachowanym zbiorom niemieckojęzycznej poezji lirycznej, „Grupie Manesse”. Pozostałe to Manuscript Weingarten , który również zawiera portrety poetów, którzy opierają się na wspólnym modelu, oraz Small Heidelberg Song Manuscript .
Burzliwa historia
Kodeks prawdopodobnie sporządzono dla Rüdigera Manesse (zm. 1304), jego syna Johannesa i patrycjuszowskich przyjaciół Rüdigera. Po raz pierwszy odnotowano go w kolekcji Johanna Philippa von Hohensaxa (1550-1596). Po tym, jak Goldast opublikował fragmenty kodeksu w 1604 r., Fryderyk IV (1574-1610), elektor Palatynatu , przeniósł rękopis do swojej biblioteki w Heidelbergu.
Następnie rękopis został zarejestrowany w bibliotece Jacques’a Dupuy’a (1591-1656), który zapisał go francuskiej bibliotece królewskiej , kolekcji fundacyjnej Bibliothèque nationale , założonej w 1792 roku. Zakupiony przez rząd pruski, Codex Manesse dołączył do innych rękopisów historycznej Biblioteki Palatynackiej na Uniwersytecie w Heidelbergu w 1888 roku. Jego obecna oprawa z brązowej skóry pochodzi z XX wieku. Codex Manesse został wpisany na listę UNESCO Memory of the World w 2023 roku.
Polski akcent
Henryk IV Probus – książę wrocławski. W młodości Henryk otrzymał staranne wykształcenie, o czym świadczyć może jego późniejsze zainteresowanie kulturą rycerską i poezją. Kilka lat po śmierci został uwieczniony w Kodeksie heidelberskim (Kodeksie Manesse) jako Herzoge Heinrich von Pressela („książę Henryk z Wrocławia”), zwycięzca turnieju rycerskiego. Zamieszczono też dwie pieśni jego autorstwa w języku średnio-wysoko-niemieckim (Mittelhochdeutsch), jako minnesingera (piewcy miłości i piękna). (frag. Wikipedia)
