Jakie rodzaje zbroi pojawiają się pod koniec Średniowiecza?
Chciałbym wymienić dwa gównie rodzaje Średniowiecznych zbroi wywodzących się z różnych centrów płatnerskich w Europie. Oczywiście oprócz tego istniały różne inne formy zbroi pochodzące z innych warsztatów płatnerskich, ale bardzo często, to one wzorowały się na tych dwóch ośrodkach, tworzących swoista modę w uzbrojeniu ochronnym.
Ośrodek płatnerski w Mediolanie
Zbroja mediolańska, należąca do członka rodziny Von Matsch z zamku Churburg
Schloss Churburg, około 1455 r.
Glasgow Art Gallery and Museum, Kelvingrove
Ta zbroja prawie na pewno należała do członka rodziny Matsch z zamku Churburg we włoskim Tyrolu. Churburg należy obecnie do rodziny Trapp, następców Matschów w nieprzerwanej linii od średniowiecza, i nadal przechowuje zbroje obu rodzin. Pokazana tutaj zbroja znajduje się obecnie w Glasgow i jest unikatowa w Wielkiej Brytanii. Opuściła Churburg dopiero w latach 30. XX wieku, więc jej rodowód jest dokładnie znany.
Stan tej włoskiej zbroi jest niezwykły, biorąc pod uwagę, że ma ponad pięć wieków. Jeszcze bardziej imponujący jest fakt, że ta zbroja jest niemal jednorodna. Podczas gdy prawa rękawica jest oryginalna, lewa jest współcześnie rekonstruowana, wzorowana na drugiej. Hełm, Barbuta, jest współczesny zbroi i chociaż nie należy do niej, sam w sobie jest pięknym elementem; nadal zachowuje wiele ze swojej oryginalnej wyściełanej podszewki. Kolczuga również nie jest oryginalna, ponieważ w tym czasie noszenie kompletnej kolczugi pod zbroją płytową stawało się coraz mniej powszechne. Zamiast tego wykorzystywano elementy kolcze wszywane w dublet, aby chronić obszary nie w pełni zakryte przez płyty.
Brakuje również niektórych sekcji. Najbardziej zauważalne jest to, że cztery skórzane paski zwisające z przodu miałyby trzymać dwie płyty, zwane tassetami (tarczki), aby chronić wrażliwe obszary między ciałem a nogami. Podobnie, płyt brakuje z tyłu. Wzmocnienie lub element wzmacniający byłby przymocowany do prawego naramiennika, ale zamiast tego widać ślady wyrwania, prawdopodobnie nastapiło to w wyniku używania zbroi. Inne ślady użytkowania to wgniecenia i uszkodzenia dwóch dolnych przednich części folg chroniących podbrzusze, które mogą być wynikiem uderzenia bełtem kuszy lub lancą.
Ogólna forma tej zbroi, z jej gładkimi, okrągłymi kształtami i subtelnymi krzywiznami, podąża za powszechnym stylem rozwiniętym we Włoszech w XV wieku. Zaokrąglone, proste linie sugerują użytkowy i solidny wygląd, jednocześnie nadając jej sile formy powściągliwą elegancję. Lewa strona jest silniej chroniona, zaburzając symetrię, ale za to mającą chronić od uderzeń kopi. Włoska moda dyktowała również używanie kolczug zamiast płytowych sabatonów do ochrony stóp.
Reputacja włoskich płatnerzy była taka, że ich produkty były pożądane w całej Europie. Zbudowano ogromny handel eksportowy, podczas gdy włoskie style miały szeroki wpływ. Tylko w południowych Niemczech i w Austrii istniały porównywalne centra produkcji zbroi w tym szczególnym okresie.
Ośrodek płatnerski w Augsburgu
Późnośredniowieczna gotycka zbroja arcyksięcia
Zygmunta (1427-96)
Lorenz Helmschmid, Augsburg, około 1480 r.
Waffensammlung, Wiedeń
Znalezienie jednorodnych zestawów zbroi niemieckiej z XV wieku z pewnością nie jest łatwym zadaniem. Prawie każda eksponowana zbroja jest kompozytem składającym się z różnych elementów o podobnym stylu.
Jeden niemal kompletny przykład znaleziony w Historisches Museum w Wiedniu, niestety pozbawiony hełmu i naramienników, pochodzi z dekady rozpoczynającej się w 1450 r. Poza tym tylko pojedyncze części, szczególnie hełmy, z kompletnych zbroi rycerskich były przekazywane od początku niemieckiego okresu późnego gotyku pod koniec XV wieku.
Pokazany tutaj jest doskonale zachowana zbroja w stylu gotyckim. Jest to niewątpliwie zbroja arcyksięcia Zygmunta. Maksymiliana I (1459-1519) prawdopodobnie sam ją używał, gdy był młodym księciem i prawdopodobnie podarował go swojemu wujowi Zygmuntowi, który zastąpił go w 1490 roku jako władca Tyrolu, części Cesarstwa Habsburgów.
W 1484 roku książę Zygmunt Tyrolu (1427-1496) poślubił Katarzynę Saską. Pan młody otrzymał tą zbroję wykonananą przez Lorenza Helmschmida jako cesarski prezent na tę okazję. Augsburg stał się centrum produkcji uzbrojenia ochronnego, a Helmschmid był preferowanym płatnerzem cesarzy Fryderyka III i Maksymiliana I, samozwańczego „Ostatniego z Rycerzy”.
Ta niemiecka zbroja wyraźnie różni się od zbroi mediolańskiej, przedstawionej powyżej. Zgodnie z modą burgundzką proporcje są smukłe z wąską talią i charakteryzują się spiczastymi kształtami i żłobkowanymi równoległymi liniami. Salada, rodzaj hełmu, chroni głowę. Jasne powierzchnie są obramowane złoconymi ozdobnymi pasami wzorowanymi na liliach. Ta praca, zdefiniowana przez falowanie kanciastych linii i ostrych grzbietów, ujawnia szczególny talent płatnerzy do linii i grafiki, kontrastując z upodobaniem włoskich płatnerzy do dużych i prostych rzeźbionych form.
Zbroja posiada wyraźną elastyczność i nie obciążała nadmiernie księcia, człowieka niskiego wzrostu. Ważył tylko zwykłe czterdzieści funtów lub więcej, które były dość równomiernie rozłożone na całym ciele. Zawiasowa podpórka pod kopię ułatwiała jeźdźcowi posługiwanie się długą kopią konną. Dziwaczne spiczaste sabatony miały swój początek w osobliwym kaprysie mody tamtego okresu. Ponieważ były przeznaczone tylko do noszenia na koniu, groty można było zdjąć, gdy jeździec chciał iść pieszo.
Źródło: https://myarmoury-com
