Temat współczesnych kamizelek kuloodpornych można zacząć od początków II wojny światowej. To właśnie wtedy pułkownika Malcolma C. Growa chirurg w Ósmej Armii Powietrznej Armii USA był pionierem w opracowywaniu nowoczesnych kamizelek kuloodpornych. Straty ponoszone przez załogi bombowców, wymogły wprowadzenie dodatkowych zabezpieczeń dla pilotów i strzelców pokładowych.
W 1943 roku piloci bombowców i załogi samolotów „Potężnej Ósmej” zaczęli otrzymywać kamizelki pancerne produkowane w Wielkiej Brytanii. Kamizelka wykonana z kwadratowych płyt manganowych o wymiarach dwóch cali, wszytych w płócienną kamizelkę, chroniła przed odłamkami pocisków przeciwlotniczych, elementami rozerwanego wychucham poszycia. Po zakończeniu testów projekt został ujednolicony, a produkcja kamizelek lotniczych Armii USA została przeniesiona do Stanów Zjednoczonych. Oficjalnie nazywane były kamizelkami Flyer’s Vest, M1, kamizelki te były powszechnie określane jako „kamizelki przeciwlotnicze” i „kombinezony przeciwlotnicze”.
Waga kamizelki M1 wynosząca około 9 kg, nie stanowiła znaczącego problemu dla pilotów bombowców i siedzących członków załogi, z których niektórzy siedzieli na kamizelkach, ponieważ największe zagrożenie znajdowało się pod samolotem. Inaczej było w związku ze strzelcami bocznymi i strzelcami w wieżach , którzy obsługiwali karabiny maszynowe kalibru 50, po obu stronach kadłuba. Z czasem członkom załogi zaczęto dostarczać specjalistyczny pancerz, w zależności od ich największego zagrożenia. Flyer’s Apron, M3 był przeznaczony dla członków załogi w ciasnych przestrzeniach, takich jak strzelcy w obrotowej kuli podkadłubowej, Flyer’s Apron, M4, dla strzelców bocznych; a Groin Armor, M5, dla personelu siedzącego (pilotów, drugich pilotów, bombardierów i nawigatorów) . Do końca wojny wyprodukowano ponad 300 000 egzemplarzy kamizelek pilota M1 oraz prawie 100 000 egzemplarzy kamizelek pilota M2, z których ten drugi przekazano pilotom i drugim pilotom, którzy siedzieli na opancerzonych fotelach w kokpicie.
Badanie Ósmej Armii Powietrznej z 1944 r. dotyczące start wojenny wykazało, że kamizelki kuloodporne doprowadziły do zmniejszenia liczby ofiar śmiertelnych ran klatki piersiowej (36 do 8 procent) i ran brzucha (39 do 7 procent). Dane te, uzupełnione o bezpośrednie zeznania załóg bombowców, potwierdziły skuteczność kamizelek kuloodpornych. Mimo to początkowo armia odrzuciła pancerze dla wojsk lądowych ze względu na ich wagę i ograniczającą konstrukcję. Pod koniec wojny Korpus Uzbrojenia Armii opracował około 6 kg kamizelkę M-12, składającą się z płyt aluminiowych i tkaniny nylonowej. Wojna na Pacyfiku zakończyła się, zanim można było przeprowadzić testy terenowe .
W 1947 roku Korpus Uzbrojenia Armii przekazał rozwój pancerzy osobistych Korpusowi Kwatermistrzów. Biorąc pod uwagę zagrożenie, z jakim musieli zmierzyć się żołnierze amerykańscy, skupiono się na pancerzach dla wojsk inżynieryjnych zajmujących się rozminowywaniem. Badania armii z 1949 roku wykazały, że pancerz dla aktywnych wojsk lądowych jest niepraktyczny ze względu na wagę. Dlatego gdy w czerwcu 1950 roku wybuchła wojna w Korei, kamizelka M-12 z czasów II wojny światowej została wprowadzona do służby jako „środek tymczasowy”, do czasu wprowadzenia lepszych konstrukcji.
Od wojny w Korei do wojny wietnamskiej
Podczas wojny koreańskiej powstały dwa udane projekty pancerzy kuloodpornych. Pierwszy, kamizelka M-1951, był wynikiem wspólnych eksperymentów Army i Marine Corps. Zawierał nylon i Doron, laminowany materiał z włókna szklanego opracowany podczas II wojny światowej. Ważąca nieco poniżej ośmiu funtów, ta „kamizelka Marines” była wydawana zarówno żołnierzom Army, jak i Marines. Drugim projektem była armijna kamizelka kuloodporna M-1952A, Fragmentation Protective, około 5 kg wykonana z dwunastu warstw elastycznego laminowanego nylonu. Udowodniła swoją skuteczność w testach terenowych, ale zaczęła docierać do żołnierzy pierwszej linii dopiero pod koniec 1952 roku, a i to tylko w stosunkowo niewielkich ilościach .
Podczas wojny w Wietnamie, M-1952 był nadal szeroko wydawany, wraz z M-1955, który zastąpił M-1951 „Kamizelkę piechoty morskiej”. M-1952 został zastąpiony przez kamizelkę kuloodporną, kamizelkę ochronną odłamkową z kołnierzem 3/4 cala, M-69. Ważąca około 4 kg kamizelka M-69 była bardzo podobna do M-1952, składając się z dwunastu warstw wypełniacza z nylonu balistycznego, uszczelnionych w wodoodpornej obudowie. Jej głównym ulepszeniem był kołnierz ochronny, który był nielubiany, ponieważ przeszkadzał w noszeniu hełmu M1. Pomimo dostępności pancerza, żołnierze rzadko nosili pancerze kuloodporne podczas patroli, ponieważ były nieporęczne i zatrzymywały ciepło i wilgoć w tropikalnym Wietnamie. Zamiast tego nosili je żołnierze obsługujący statyczne pozycje obronne i ci w konwojach pojazdów nieopancerzonych.
Podczas gdy wojska lądowe stwierdziły brak kamizelek kuloodpornych w Wietnamie, lotnikom armii wiodło się nieco lepiej. Podczas wojny koreańskiej pilotom i załogom śmigłowców nie dostarczono kamizelek kuloodpornych, ponieważ ograniczały one ładowność wczesnych śmigłowców o małej mocy. Zostało to naprawione podczas wojny w Wietnamie ze względu na wzmożony ogień naziemny. Początkowo wydawano im kamizelki kuloodporne z czasów II wojny światowej i wojny koreańskiej, ale w 1963 roku armia zaczęła wydawać kamizelki kuloodporne przeznaczone specjalnie dla lotników. Jednak nie zostały one dobrze przyjęte przez pilotów ze względu na wagę 8,3 kg, ograniczenia w poruszaniu się i tropikalne temperatury.
Podczas gdy wojska lądowe stwierdziły brak kamizelek kuloodpornych w Wietnamie, lotnikom armii wiodło się nieco lepiej. Podczas wojny koreańskiej pilotom i załogom śmigłowców nie dostarczono kamizelek kuloodpornych, ponieważ ograniczały one ładowność wczesnych śmigłowców o małej mocy. Zostało to naprawione podczas wojny w Wietnamie ze względu na wzmożony ogień naziemny. Początkowo wydawano im kamizelki kuloodporne z czasów II wojny światowej i wojny koreańskiej, ale w 1963 roku armia zaczęła wydawać kamizelki kuloodporne przeznaczone specjalnie dla lotników. Jednak nie zostały one dobrze przyjęte przez pilotów ze względu na wagę 8, 5 kg, ograniczenia w poruszaniu się i tropikalne temperatury .
W 1964 roku armia wprowadziła ceramiczne płyty do pancerzy lotniczych, aby chronić je przed pociskami przeciwpancernymi kalibru 30. Ulepszona wersja została wprowadzona w 1966 roku, zapewniająca zwiększoną ochronę i wygodę, ale ważąca aż 12 kg . Jednak płyty miały tendencję do rozłupywania się po trafieniu, narażając pilotów i załogę na wtórne odłamki. Rozwiązaniem doraźnym w warunkach polowych było noszenie standardowych kamizelek M-1952A lub M-69 na płytach, aby powstrzymać odłamki. Strzelcy pokładowi i szefowie załóg śmigłowców nosili takie same pancerze, ale z dodatkową płytą tylną, która dodawała osiem funtów. Na początku lat 70. przeprowadzono testy nowej kamizelki, która według raportu z testów armii z sierpnia 1972 r. była „mniej masywna i sprawiała mniej problemów użytkownikom i produkcji niż jakikolwiek system do tej pory ”. Stwierdzono w nim, że nowa kamizelka „jest bardziej satysfakcjonująca niż noszenie standardowej kamizelki przeciwodłamkowej na ceramicznych płytach ochronnych do broni ręcznej ”.
W 1964 roku armia wprowadziła ceramiczne płyty do pancerzy lotniczych, aby chronić je przed pociskami przeciwpancernymi kalibru 30. Ulepszona wersja została wprowadzona w 1966 roku, zapewniająca zwiększoną ochronę i wygodę, ale ważąca aż 30 kg. Jednak płyty miały tendencję do rozłupywania się po trafieniu, narażając pilotów i załogę na wtórne odłamki. Rozwiązaniem doraźnym w warunkach polowych było noszenie standardowych kamizelek M-1952A lub M-69 na płytach, aby powstrzymać odłamki. Strzelcy pokładowi i szefowie załóg śmigłowców nosili takie same pancerze, ale z dodatkową płytą tylną, która dodawała 5 kg. Na początku lat 70. przeprowadzono testy nowej kamizelki, która według raportu z testów armii z sierpnia 1972 r. była „mniej masywna i sprawiała mniej problemów użytkownikom i produkcji niż jakikolwiek system do tej pory ”. Stwierdzono w nim, że nowa kamizelka „jest bardziej satysfakcjonująca niż noszenie standardowej kamizelki przeciwodłamkowej na ceramicznych płytach chroniących od ręcznej broni palnej.”
Jeżeli ktoś oglądał Pluton, film Oliviera Stona, to może zobaczyć sobie właśnie taką kamizelkę i kilka opinii o niej, no ale to jest tylko film.
Od wojny w Wietnamie do 11 września 2001
Podczas wojny w Wietnamie pancerze dla wojsk lądowych były w stylu wojny koreańskiej. Armia polegała głównie na laminowanym nylonie jako ochronie balistycznej, oceniając go jako lepszy od stali w zatrzymywaniu odłamków. Pomimo wzrostu liczby ran od ręcznych karabinów w Wietnamie, pancerze „zmiennego typu”, łączące „miękką” ochronę przed odłamkami i „twardą” ochronę przed długą bronią ręczną, nie dotarły do wojsk lądowych aż do 1969 r., a następnie w ograniczonych ilościach.
Po wojnie w Wietnamie armia zaczęła przeprojektowywać swoje pancerze, wykorzystując obiecujący nowy lekki materiał: kevlar. W 1983 roku armia wprowadziła Personnel Armor System for Ground Troops (PASGT), czyli kamizelkę pancerną z kevlaru „miękkiego” materiału w kamuflażu. Ważąca 4,5 kg kamizelka PASGT ważyła nieco więcej niż M-69, ale zapewniała lepszą ochronę przed odłamkami, była bardziej elastyczna i lepiej dopasowana. Niektórzy żołnierze amerykańscy nosili kamizelki PASGT w Grenadzie (operacja URGENT FURY) w 1983 roku, w Panamie (operacja JUST CAUSE) w latach 1989-90 i na Bliskim Wschodzie w wojnie o Kuwejt z Irakiem, (DESERT SHIELD/DESERT STORM) w latach 1990-91.
Aby sprostać wyjątkowym wymaganiom bojowym Army Rangers, US Army Natick Soldier Research, Development and Engineering Center opracowało na początku lat 90. kamizelkę kuloodporną PS-930 Ranger Body Armor (RBA). RBA miała takie same wkładki z Kevlaru jak PASGT, ale miała także 3,5 kg ceramiczną płytę z tlenku glinu, aby chronić przednią część tułowia przed amunicją kalibru 7,62 mm. Podczas bitwy o Mogadiszu w październiku 1993 r. ratowała życie i zmniejszała powagę ran postrzałowych. Późniejsze dodanie tylnej płyty zwiększyło jej wagę do 10.1 kg.
Wartość płyt „twardego pancerza” została potwierdzona w Somalii. W 1996 r. armia wystawiła Interim Small Arms Protective Overvest (ISAPO), „nośnik płyt” z przednimi i tylnymi płytami ceramicznymi z węglika boru, aby zatrzymać pociski kalibru 7,62 mm. Noszono go na PASGT, dodając 5 do 7 kg, w zależności od rozmiaru płyt, co dało łączną wagę od 9 – 11 kg. „Tymczasowy” oznaczał, że wystawiono mniej niż 4000 ISAPO. Jednak RBA i ISAPO oznaczały odejście od „kamizelek kuloodpornych”, zapewniających ochronę przed odłamkami, na rzecz kamizelek kuloodpornych, które chroniły przed odłamkami i ogniem z broni ręcznej. Był za to większy ciężar do noszenia podczas wspinania się po przeszkodach i biegania.
Kamizelka Interceptor Body Armor (IBA), wprowadzona w czerwcu 1999 r., umocniła tę transformację. Dzięki ulepszonym wkładkom z Kevlaru w zewnętrznej kamizelce taktycznej (OTV) użytkownik mógł przetrwać odłamki i kule pistoletowe kal. 9 mm. Dwie ceramiczne wkładki ochronne do broni strzeleckiej z węglika boru (SAPI) pozwoliły użytkownikowi wytrzymać wielokrotne uderzenia amunicją kalibru 7,62 mm. Ważąc 3,8 kg, OTV była lżejsza od PASGT. Wprowadzenie dwóch płyt SAPI podniosło wagę do 7,4 kg, nadal o około 4 kg mniej niż PASGT z ISAPO. Dodatkową zaletą nowej kamizelki OTV była jej kompatybilność z modułowym lekkim sprzętem do przenoszenia ładunków (MOLLE), co umożliwiało przymocowanie akcesoriów, takich jak kabury pistoletowe, ładownice na amunicję i apteczki pierwszej pomocy, do zewnętrznej strony kamizelki pancernej. Podczas ataku terrorystycznego na Stany Zjednoczone 11 września 2001 r. wystawiono stosunkowo niewiele oddziałów IBA.
Aby więcej dowiedzieć się o kamizelkach kuloodpornych należy się przyjrzeć kryteriom według jakich są klasyfikowane. Wiadomo, że najważniejszym kryterium będzie kuloodporność, jednak nie jest to takie proste. Na całym świecie obowiązują odpowiednie normy. Ja skupiłbym się na dwóch najważniejszych brytyjskim HOSDB i amerykańskim NIJ. Oprócz NIJ i HOSDB, wśród innych norm znajdują się m.in. niemiecka norma dotycząca kamizelek kuloodpornych VPAM, niemiecka Schutzklasse (październik 2008 r.), rosyjska norma GOST R i inne. Najczęśćie stosowane są jednak te dwie pierwsze. NIJ i HOSDB często współpracują nad metodami testowania kamizelek kuloodpornych i odpornych na pchnięcia. Ich standardy obejmują 2-3 podstawowe kategorie ochrony:
- Balistyczny
- Pchnięcie (ostrza ostre)
- Kolec (instrumenty spiczaste)
Ważne jest, aby zrozumieć, że kamizelka kuloodporna zatrzyma tylko określone zagrożenia, dla których została zaprojektowana. Na przykład kamizelka kuloodporna nie zapewnia ochrony przed nożami, a podobnie kamizelka odporna na pchnięcia nie zatrzyma kul z broni palnej.
NIJ jest powszechnie uważany za lidera w testowaniu kamizelek kuloodpornych, natomiast HOSDB uchodzi za autorytet w testowaniu kamizelek odpornych na pchnięcia nożem i kolce.
Oba standardy jasno określają poziom odporności, jaki zapewnia kamizelka. Kamizelka kuloodporna nie chroni automatycznie przed wszystkimi rodzajami broni palnej; jej skuteczność zależy od poziomu ochrony, na jaki została zaprojektowana. Wyższe poziomy ochrony zapewniają odporność na bardziej zaawansowane zagrożenia, zwiększając zdolność kamizelki do zatrzymywania szerszego zakresu amunicji.
Bibliografia:
Tekst i zdjęcia zapożyczone ze strony:
Standardy ochrony balistycznej:
